Mesai Saatleri Dışında WhatsApp’tan İş Yaptırılması Fazla Mesai Sayılır mı?
İş hukukundan kaynaklanan işçi işveren uyuşmazlıklarından en çok karşılaşılan problemlerden biri de çalışma süreleridir. Çalışanlar sadece işyerinde değil, evde de çalışmaya devam edebilmektedirler. Bu yazıda Whatsapp üzerinden mesai saatleri dışında yapılan çalışmaların iş mahkemelerinde nasıl değerlendirildiği hususunu ele alacağız.
Mesai saatleri dışında Whatsapp’tan iş yaptırılmasının fazla mesai sayılması aşamasında bazı konu başlıklarının iyi anlaşılması gerekir. Sıralamak gerekirse;
1-Whatsapp’ın İş Mahkemesindeki Delil Sayılma Durumu
İş mahkemelerinde Whatsapp yazışmaları kesin delil olarak kabul edilmemekte, delil başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Yani whatsapp yazışmalarının başka delillerle desteklenmesi gerekir. Tek başına Whatsapp yazışmalarının varlığı bir iddianın mahkemece kabul edileceği anlamına gelmez.
2-Whatsapp Yazışmaları İş Mahkemelerinde Hangi Şartlarda Delil Olarak Kabul Edilir?
Whatsapp yazışmalarının başka delillerle desteklenmesi gerekir. İş mahkemelerinde en çok kullanılan delil tanık delilidir. İş mahkemesinde belirttiğiniz tanığın işyerinde başka bir çalışan olarak gösterilmesi halinde, hem tanığınızın evde çalıştığınız hakkında tanıklık yapması, sizin de bu tanıklığa ek olarak whatsapp yazışmalarını sunmanız halinde fazla mesai iddianız mahkemece kabul edilecektir. Başka bir örnekte ise Whatsapp yazışmalarındaki mesaj saatleri ile uygun olarak işyeri maillerinizin saatlerinde de sizden evde olduğunuzda da iş yapmanızın istendiğini, hazırladığınız rapor gibi evrakların da gece sizden talep edildiğini ve evde çalıştığınızı ispat edecektir.
3-Her Whatsapp Mesajı Fazla Çalışma Olarak Kabul Edilir Mi?
Her Whatsapp mesajı fazla çalışma olarak kabul edilmez. Bilgilendirici mesajlar fazla mesaiyi ispat etmez. Fazla çalışma alacağının doğabilmesi için işçinin çalışma süresi dışında fiilen çalıştığının veya hukuken çalışma süresi olarak değerlendirilmesi gereken bir yükümlülük altında bulunduğunun ortaya konulması gerekir.
Örneğin işverenin saat 21.00’de işçiye ertesi gün yapılacak toplantıyla ilgili bilgi vermesi ile aynı saatte işçiden bir sunum hazırlamasını istemesi aynı hukuki sonucu doğurmaz.
İlk durumda yalnızca bilgilendirme söz konusuyken, ikinci durumda işçinin çalışma saatleri dışında iş görme edimini yerine getirmesi istenmektedir.
Bu nedenle Whatsapp yazışmalarının içeriği, işverenin talimatının niteliği, işçinin gerçekleştirdiği faaliyet ve bu faaliyete harcanan süre birlikte değerlendirilmelidir.
4-İşçinin Çalışma Saatlerini Kendisi Belirleme Durumu
İşçinin çalışma saatlerini kendi belirliyor olduğu durumlarda fazla mesainin ispatlanması oldukça zordur. Örneğin evden çalışmalarda fazla mesainin ispatı mahkemede çok zordur.
5-İşveren Temsilcisinin Fazla Mesai Durumu
İşveren temsilcisi olarak çalışanların fazla mesai hesabı yapılmamaktadır. İşverenin işyerinde olmadığı işyerlerinde en üst düzey yönetici işveren temsilcisi olarak kabul edilir. Üstünde denetim yapan veya mesai saatlerini kontrol eden bir üstü olmayan yöneticiler fazla mesai ücreti alamaz.
6-Fazla Mesai Nedir?
Bilindiği üzere haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai olarak kabul edilir. Fazla mesainin belirlenmesinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekir:
- Dinlenme süreleri düşülmelidir. 4 saate kadar 15 dakika, 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar olan çalışmalarda 30 dakika, 7,5 saati aşan çalışmalarda 1 saat, 11 saati aşan çalışmalarda 1,5 saat, 13-14 saat ve üzeri çalışmalarda 2 saat olarak en az ara dinlenmesi düşülmelidir.
- Gece çalışmalarına dikkat edilmelidir. Gece çalışmalarında 7,5 saati aşan çalışmalar fazla mesai kabul edilir. Turizm, özel güvenlik, sağlık gibi işlerde bu süre aşılabilir Gece çalışmalarında Saat 20.00 ile 06.00 arası olan çalışmalar, çalışma süresinin büyük kısmının hangi zaman diliminde olduğuna bakılarak gece çalışması kabul edilir.
- Fazla mesai ücreti normal ücretin %50 artırılmasıyla hesaplanır.
7-İşçinin Mesai Dışında Whatsapp Mesajlarına Cevap Vermek Zorunda Bırakılması Çalışma Süresinden Sayılır Mı?
İşçinin çalışma saatleri dışında da sürekli ulaşılabilir olması beklenebilmektedir. Örneğin bir işverenin çalışanlarına şu şekilde talimat verdiğini düşünelim:
“Mesai saati olmasa bile müşterilerden gelen WhatsApp mesajlarına cevap vereceksiniz. Telefonlarınız sürekli açık olacak. Gelen hiçbir mesajı ertesi güne bırakmayacaksınız.”
Bu durumda yalnızca fiilen cevap verilen mesajlar değil, işçinin sürekli ulaşılabilir olma yükümlülüğünün niteliği de önem kazanır.
İşçinin belirli aralıklarla ve belirli bir süre içerisinde cevap vermek zorunda olduğu, kişisel zamanını serbestçe kullanamadığı ve işverenin talimatlarına göre hareket ettiği bir sistemde, çalışma süresi ve dinlenme hakkına ilişkin değerlendirme yapılması gerekir.
Bununla birlikte her türlü ulaşılabilir olma yükümlülüğünün tamamını otomatik olarak fazla mesai kabul etmek doğru değildir. İşçinin serbest zamanını ne ölçüde kullanabildiği, müdahale sıklığı, cevap verme zorunluluğu ve işin niteliği somut olay üzerinden incelenmelidir.
8-Whatsapp Mesajları Delil Olarak Kullanılırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
İşverenin mesai dışında verdiği talimatları, işçinin yaptığı işleri ve bu işlerin tamamlanmasına ilişkin yazışmaları gösteren mesajlar önemli delil niteliği taşıyabilir.
Örneğin işverenin saat 22.00’de işçiden rapor hazırlamasını istemesi, hafta sonu müşterilere cevap verilmesi yönünde talimat göndermesi, işçinin hazırladığı dosyayı işverene Whatsapp üzerinden iletmesi, işverenin yapılan çalışmayı kontrol ederek düzeltme istemesi, işçinin gece saatlerinde yaptığı işle ilgili işverenden onay alması fazla çalışma iddiasının değerlendirilmesinde kullanılabilecek delillerdendir.
Ancak belirtmek gerekir ki, Whatsapp mesajlarının tek başına her zaman çalışma süresini ve fazla mesai miktarını kesin olarak ispatladığı anlamına gelmeyeceği yukarıda açıklanmıştı.
Örneğin işverenin saat 22.00’de gönderdiği bir mesaja işçinin saat 22.01’de cevap vermesi, işçinin mutlaka bir saat boyunca çalıştığını göstermez. Çalışmanın niteliği, süresi ve diğer delillerle desteklenip desteklenmediği ayrıca incelenmelidir.
Bu nedenle WhatsApp yazışmalarının;
-Mesajların tarih ve saat bilgilerini içermesi,
-İşin yapılmasına yönelik talimatları göstermesi,
-İşçinin yaptığı çalışmayı ortaya koyması,
-Mümkünse e-posta, dosya gönderimleri, iş kayıtları ve tanık beyanlarıyla desteklenmesi,
ispat açısından önem taşımaktadır.
İşçi, delil olarak kullanacağı yazışmaların orijinal kayıtlarını muhafaza etmeli, yalnızca seçilmiş ekran görüntülerine dayanmak yerine yazışmaların bütünlüğünü korumaya dikkat etmelidir. Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması da ayrıca önemlidir.
9-İşveren Whatsapp Üzerinden Verdiği Talimatlarla Fazla Mesai Yaptırdığını Kabul Etmiş Sayılır Mı?
İşverence WhatsApp üzerinden işçiye mesai dışı görevler verilmesi, fazla çalışma iddiası bakımından önemli bir delil olur. Özellikle işverenin işçinin mesai saatleri dışında yaptığı işleri bildiği, bu çalışmaları talep ettiği veya yapılan işleri kontrol ederek onayladığı durumlarda işverenin çalışma faaliyetinden haberdar olduğu kabul edilir.
Bununla birlikte her WhatsApp talimatı, fazla çalışmanın bütün unsurlarının işveren tarafından kabul edildiği anlamına gelmez. Fazla çalışmanın varlığı, süresi ve ücretinin ödenip ödenmediği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Örneğin işverenin gece saat 23.00’te gönderdiği bir mesajda işçiden bir raporu ertesi sabah hazır etmesini istemesi, işçinin o gece ne kadar çalıştığını tek başına ortaya koymaz. Ancak işçinin raporu hazırlayıp aynı gece gönderdiğini gösteren devam yazışmaları ve dosya kayıtları, çalışma iddiasını güçlendirebilir.
10-Whatsapp Üzerinden Yapılan Çalışmaların Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Mesai dışındaki Whatsapp çalışmalarının fazla mesai hesabına dahil edilebilmesi için öncelikle fiilî çalışma sürelerinin belirlenmesi gerekir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi uyarınca fazla çalışma yapan işçiye, her bir saat fazla çalışma için normal saatlik ücretinin yüzde 50 artırılması suretiyle ödeme yapılır.
Örneğin normal çalışma süresi haftada 45 saat olan ve haftalık 45 saatlik çalışmasını tamamlayan bir işçinin, işverenin talimatıyla mesai sonrasında WhatsApp üzerinden iş yaparak haftalık çalışma süresini 48 saate çıkardığını varsayalım. Bu durumda 3 saatlik çalışma fazla çalışma niteliğinde değerlendirilebilir.
Örnek hesaplama:
Aylık brüt ücret: 30.000 TL
Normal aylık çalışma süresi: 225 saat
Normal saatlik ücret: 133,33 TL
Fazla mesai saatlik ücret: 200 TL
Haftalık fazla çalışma: 3 saat
Bu işçinin söz konusu çalışmayı dört hafta boyunca gerçekleştirdiği varsayılırsa:
12 saat × 200 TL = 2.400 TL brüt fazla çalışma ücreti ortaya çıkar.
Bu örnek, işçinin haftalık 45 saatlik normal çalışmasını tamamladığı, belirtilen sürelerin gerçekten çalışıldığı ve fazla çalışma ücretinin daha önce ödenmediği varsayımına dayanmaktadır. Gerçek hesaplamada ücretin ilgili dönemdeki tutarı, çalışma günleri, haftalık çalışma düzeni ve varsa ödemeler dikkate alınmalıdır.
Ayrıca fazla çalışma hesabında haftalık 45 saat sınırı esas alınır. Günlük çalışma süresinin aşılması, gece çalışması, ara dinlenmeleri ve özel çalışma düzenleri bakımından farklı hukuki değerlendirmeler yapılması gerekebilir.
11-İşveren Whatsapp Üzerinden Yaptırdığı Fazla Mesai Ücretini Ödemek Zorunda Mıdır?
İşveren fazla mesai ücretini ödemek zorundadır ancak ödemediği durumlarda bunu talep etmemiz gereken yer iş mahkemeleridir.
İşverenin fazla çalışma için önceden yazılı onay alması, İş Kanunu’nun 41. maddesi ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde ayrıca önem taşımaktadır. Ancak gerekli onayın alınmamış olması, fiilen gerçekleştirilen fazla çalışmanın ücretinin ödenmemesi sonucunu doğurmaz. Başka bir ifadeyle işveren, işçiye fazla çalışma yaptırdığı halde sırf yazılı onay alınmadığını ileri sürerek bu çalışmanın karşılığını ödemekten kaçınamaz.
İşçi, ödenmeyen fazla çalışma ücretleri için işverene başvurabilir. Uyuşmazlığın devam etmesi halinde işçilik alacaklarına ilişkin yasal başvuru yolları değerlendirilebilir.
12-İşçi Whatsapp Üzerinden Mesai Dışı Çalışmaya Zorlanırsa İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshedebilir Mi?
İşverenin işçiyi sürekli olarak mesai saatleri dışında çalıştırması, fazla çalışma ücretlerini ödememesi veya çalışma sürelerine ilişkin yasal sınırlara aykırı hareket etmesi halinde işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı gündeme gelebilir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinin ilgili hükümleri, çalışma koşullarının uygulanmaması ve ücretin kanun hükümlerine veya sözleşme şartlarına uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi gibi durumlarda işçiye haklı fesih imkânı tanımaktadır. Özellikle işçinin fazla çalışma ücretlerinin sürekli olarak ödenmemesi halinde, somut olayın koşullarına göre İş Kanunu’nun 24/II-e maddesi kapsamında değerlendirme yapılabilir. Bununla birlikte yalnızca mesai dışında Whatsapp mesajı gönderilmiş olması, işçiye her durumda haklı fesih hakkı vermez. Çalışmanın sürekliliği, işverenin talimatları, işçinin fiilen çalışıp çalışmadığı, ücretin ödenip ödenmediği ve diğer çalışma koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
İş sözleşmesini haklı nedenle feshetmeyi düşünen işçilerin, fesih işlemini gerçekleştirmeden önce çalışma kayıtlarını ve yazışmalarını değerlendirmesi, olası hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından önemlidir.
13-İşverenler Whatsapp Üzerinden Mesai Dışı Çalışma Talimatı Verirken Nelere Dikkat Etmelidir?
Dijital iletişim araçlarının iş hayatında yaygınlaşması, işverenlerin çalışma sürelerini düzenleme ve takip etme sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. İşverenlerin olası işçilik alacağı uyuşmazlıklarını önlemek için şu hususlara dikkat etmesi gerekir:
İşçilerin çalışma saatleri açık ve anlaşılır biçimde belirlenmelidir.
Mesai saatleri dışında iş yaptırılması zorunlu hallerle sınırlandırılmalıdır.
Fazla çalışma için gerekli onay süreçleri yürütülmelidir.
Gerçekleştirilen fazla çalışmalar kayıt altına alınmalıdır.
Fazla çalışma ücretleri mevzuata uygun şekilde ödenmelidir.
İşçilerin hafta tatili ve günlük dinlenme hakları korunmalıdır.
Whatsapp üzerinden verilen talimatların çalışma sürelerine etkisi takip edilmelidir.
İşverenler açısından önemli olan yalnızca işçiye gönderilen mesajların sayısı değil, bu mesajların işçiye yüklediği çalışma yükümlülüğüdür.
14-Sonuç
İşçinin mesai saatleri dışında WhatsApp üzerinden işverenin talimatları doğrultusunda fiilen çalışması, gerekli koşulların bulunması halinde fazla çalışma olarak kabul edilebilir. İşverenin çalışanına mesai bitiminden sonra rapor hazırlatması, müşteri görüşmesi yaptırması, sipariş kontrolü istemesi veya işle ilgili görevler vermesi durumunda, bu çalışmaların süresi ve hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle işverenin Whatsapp yazışmaları üzerinden verdiği talimatlar, işçinin gerçekleştirdiği çalışmayı ortaya koyan önemli deliller arasında yer alabilir. Ancak her mesajın fazla mesai anlamına gelmediği, yalnızca mesajın gönderildiği saat üzerinden fazla çalışma hesabı yapılamayacağı unutulmamalıdır. Arena Hukuk olarak işçi ve işveren uyuşmazlıklarında fazla çalışma alacakları, işçilik alacaklarının hesaplanması, iş sözleşmesinin feshi ve iş davaları konularında hukuki değerlendirme ve danışmanlık hizmeti sunuyoruz. Mesai saatleri dışında yaptığınız çalışmaların fazla mesai sayılıp sayılmadığını ve bu çalışmalar nedeniyle doğan haklarınızı öğrenmek için hukuki destek alabilirsiniz.
15-Whatsapp İş Mahkemesi Yargıtay Kararları
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/11515 E., 2026/170 K.
“…dosya kapsamındaki deliller, 4857 sayılı İş Kanunu 66/c maddesi hükümleri gereğince değerlendirme yapılmalıdır. Davacının 15.05.2018 tarihinde çalışmaya başladığı yönündeki iddiası yönünden, bildirimi bulunmayan 2018/05-2018/09 ayları arasındaki çalışma yapıldığına dair davalı işverenlik ortak ve yetkilileri ile yaptığı görüşmelere ilişkin HTS kayıtları ve whatsapp mesajlaşma içeriklerinin dosyaya sunulduğu görülmektedir. HMK. 199 maddede “Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir.” hükmü düzenlenmiştir. HMK 199 madde gereğince elektronik ortamdaki veriler, bu kapsamdaki yazışmaları belge niteliğindedir. Bu itibarla yazılı belge niteliği nedeniyle davacının dayandığı bu yazışmalara belge olarak incelenmeli, davacının belirtilen dönemde çalışması olup olup olmadığı tespit edilmeli, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2021/11924 E., 2021/16153 K.
“…2- Davacı iş akdine haksız olarak son verildiğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatı talebinde bulunmuş, davalı ise davacının kendi işini kurmak için istifa ederek işten ayrıldığını savunmuştur. Ancak dosya kapsamında bulunan işten ayrılma bildirgesi incelendiğinde davacının imzasının bulunduğu ve işten ayrılma nedeni olarak kod 3 (istifa) çıkış kodunun gösterildiği anlaşılmıştır. Ayrıca davacı tarafından şirket whatsApp grubuna gönderilen mesajda şirket çalışanlarına yönelik olarak “merhaba … cihazlarındaki 14 yıllık çalışma hayatımı bitirmiş bulunmaktayım herkes hakkını helal etsin” şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür. Buna göre davacının işten kendisinin ayrıldığının kabulü gerekirken yazılı şekilde iş akdine haksız bir şekilde son verildiğinin kabulü ile kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin hüküm altına alınması hatalı olup bozma nedenidir….”
16-Sık Sorulan Sorular
1. İşverenin gece WhatsApp’tan mesaj atması fazla mesai sayılır mı?
Hayır. Yalnızca mesaj gönderilmesi fazla mesai sayılmaz. İşçinin bu mesaj nedeniyle fiilen çalışması veya çalışma süresi olarak değerlendirilebilecek bir yükümlülük altında bulunması gerekir.
2. Mesai dışında WhatsApp’tan müşterilere cevap vermek fazla mesai midir?
İşverenin talimatı veya bilgisi dahilinde müşterilere cevap verilmesi, işçinin çalışma süresi dışında gerçekleştirdiği bir iş faaliyeti ise bu sürelerin fazla çalışma hesabında dikkate alınması mümkündür.
3. WhatsApp mesajları fazla mesai davasında delil olur mu?
Evet. İşverenin çalışma talimatlarını ve işçinin gerçekleştirdiği faaliyetleri gösteren WhatsApp yazışmaları, hukuka uygun şekilde elde edilmeleri şartıyla fazla mesai iddiasının ispatında kullanılabilir.
4. İşçi hafta sonu WhatsApp üzerinden iş yaparsa fazla mesai ücreti alabilir mi?
Hafta sonu yapılan çalışmanın niteliğine göre fazla çalışma veya hafta tatili ücreti hakkı doğabilir. Haftalık çalışma süresi, hafta tatili hakkı ve fiilen yapılan çalışma birlikte değerlendirilmelidir.
5. İşveren WhatsApp üzerinden fazla mesai yaptırdığı halde ücret ödemezse ne olur?
İşçi, ispatlayabildiği ve hukuken fazla çalışma niteliğinde olan çalışmalarının ücretini talep edebilir. Ödenmeyen fazla çalışma ücretleri, şartları varsa iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi bakımından da önem taşıyabilir.
6. İşçi mesai dışında gelen WhatsApp mesajlarına cevap vermek zorunda mıdır?
Bu sorunun cevabı işçinin görevine, sözleşmesine, çalışma düzenine ve işverenin verdiği talimatların niteliğine bağlıdır. Her işçinin çalışma saatleri dışında sınırsız biçimde ulaşılabilir olması gerektiği söylenemez.
Diğer Yazılarımız:
Mesai Saatleri Dışında WhatsApp’tan İş Yaptırılması Fazla Mesai Sayılır mı?
UBGT(Ulusal Bayram ve Genel Tatil) Günleri Nelerdir Hangileridir?
Özel Okul – Kurs Öğretmeni Haklı Fesih Durumları Nelerdir?
İş Kanunu 24.Madde – İşçinin Haklı Nedenle Fesih Hakkı
Küçükçekmece Anlaşmalı Boşanma Avukatı
İşçi Hangi Hallerde Kıdem Tazminatına Hak Kazanır
Ayrıntılı bilgi için : 0532 263 86 59